Modernizacje czołgów rosyjskich: ocena wysiłków modernizacyjnych T-90M2

Przegląd wysiłków modernizacyjnych rosyjskich czołgów

Według RedEffect doświadczenia Rosji w Ukrainie skłoniły ją do wprowadzenia istotnych zmian w swojej flocie czołgów. Najbardziej zauważalne ulepszenia dotyczą T-90M2, zmodernizowanej wersji T-90M, który jest uważany za najnowocześniejszy czołg w służbie czynnej w Rosji. Pierwsze oznaki tych zmian są widoczne w nowszych wersjach T-90M, które zostały wykorzystane w ostatnich potyczkach.

Wśród tych ulepszeń kluczowym dodatkiem jest hardkillowy system aktywnej obrony Arena-M (APS). System ten został zaprojektowany do przechwytywania różnych zagrożeń, w tym amunicji krążącej, takich jak drony FPV (widok z perspektywy pierwszoosobowej), a także granatników przeciwpancernych (RPG) i przeciwpancernych pocisków kierowanych (ATGM). Próby wdrożeniowe i testy przyniosły pewne obiecujące wyniki, a jednostki wyposażone w Arena-M, szczególnie czołgi T-72B3M, zostały rzekomo rozmieszczone na liniach frontu w Ukrainie. Co istotne, drony FPV, które są istotnym czynnikiem powodującym straty w czołgach po obu stronach konfliktu, stanowią główny cel tej technologii. Najnowsze nagrania sugerują nawet, że Arena-M może przeciwdziałać amunicji atakującej od góry, takiej jak pociski Javelin.

Pomimo tych postępów, RedEffect zauważa, że początkowe wyniki wykazują mieszane sukcesy. Materiały wizualne przedstawiają przypadki, w których czołgi wyposażone w Arena-M wciąż były niszczone lub porzucane po uderzeniach dronów. Rodzi to pytania o konsekwentną skuteczność systemu i wskazuje na potencjalne ograniczenia.

Wydajność i ograniczenia aktywnego systemu obrony Arena-M

RedEffect rozwija te kwestie, zauważając, że mimo zdolności systemu Arena-M do neutralizacji niektórych zagrożeń powietrznych, jego efektywność w rzeczywistych warunkach była niestabilna. Dowody wideo z stref konfliktów pokazują zarówno udane, jak i nieudane przechwycenia. Rosyjskie władze podają, że system potrafi przechwytywać drony oraz amunicję atakującą od góry, jednak nagrania z Ukrainy zaprzeczają twierdzeniom, że Arena-M zapewnia całkowitą ochronę. W sieci pojawiły się filmy, na których drony niszczą lub unieruchamiają rosyjskie czołgi wyposażone w ten system, co prowadzi do dyskusji na temat przyczyn jego widocznych porażek.

Pojawiły się spekulacje dotyczące przyczyn porażek, w tym wątpliwości co do samej skuteczności systemu, a także inne możliwe wyjaśnienia. RedEffect wylicza kilka potencjalnych przyczyn: po pierwsze, porażki mogą wynikać z wyczerpania ładunków systemu po odparciu serii ataków. Arena-M ma dostępnych 12 ładunków, zapewniając ochronę w czterech strefach o kącie 90 stopni wokół czołgu. Jeśli wiele ataków koncentruje się na jednym miejscu, często obserwowanym na tylnym lub tylno-lewym obszarze czołgu, system może nie mieć już wystarczających ładunków.

Innym czynnikiem mogą być fizyczne podatności systemu; uszkodzenia, jakie system może doznać na skutek eksplozji, nawet tych przechwyconych, mogą go unieruchomić. Ponadto Arena-M może mieć trudności w obronie przed pewnymi rodzajami ataków. Na przykład drony atakujące czołg bezpośrednio od góry mogą uniknąć przechwycenia przez APS. Powszechny wektor ataku, ten sposób wykorzystuje obecną konfigurację systemu, która nie obejmuje radarów skierowanych w tę stronę. Klatki z pancerzem reaktywnym wybuchowym (ERA) montowane nad wieżą mogą być zaprojektowane częściowo w celu zrekompensowania tego ograniczenia, chociaż same mają problemy związane z wagą i trwałością konstrukcji.

RedEffect wskazuje na kolejny technologiczny problem: obecne APS typu hard-kill, w tym Arena-M, nie są w stanie skutecznie przechwytywać i neutralizować każdego rodzaju zagrożenia z pełną niezawodnością. RedEffect porównuje to do niektórych osiągnięć NATO, podając za przykład systemy, które łączą radar ze zdalnie sterowanymi stanowiskami ogniowymi, które mogą wykorzystywać karabiny maszynowe lub automatyczne działa burzące do zwalczania dronów. Systemy te oferują większe zapasy amunicji niż ograniczone 12 ładunków ochronnych Arena-M.

Ostatecznie RedEffect dochodzi do wniosku, że ocena skuteczności Arena-M jest wyjątkowo trudna. Liczne czynniki, w tym potencjalna edycja nagrań wideo przez przeciwników oraz wrodzone techniczne ograniczenia, powodują trudności w ustaleniu realnej skuteczności operacyjnej systemu.

Oczekiwane zmiany w nowym czołgu T-90M2

RedEffect wskazuje na kilka kluczowych zmian projektowych, które mają znaleźć się w nowym modelu T-90M2. Obejmują one przeprojektowaną wieżę z mniej konwencjonalnymi kątami. Rezygnacja z bocznego pancerza o nachyleniu oznacza odejście od charakterystycznej cechy konstrukcyjnej radzieckich czołgów, obecnej od czasów serii T-64 i T-72. Z doniesień wynika, że bardziej płaski projekt wieży może zwiększyć sztywność strukturalną i zapewnić więcej przestrzeni wewnętrznej. Jednak taka zmiana może również sprawić, że boczny pancerz czołgu będzie bardziej podatny na ataki pod pewnymi kątami, choć może to zostać zniwelowane dzięki dodatkowej ochronie z pancerza reaktywnego.

Kolejnym bardzo oczekiwanym ulepszeniem jest prawdopodobna poprawa prędkości jazdy wstecznej T-90M2. Według RedEffect rosyjskie czołgi od dekad borykają się z problemem niskiej prędkości jazdy wstecz, co podczas trwającej wojny w Ukrainie okazało się znacznym utrudnieniem. Czołgi o niewystarczającej prędkości jazdy wstecz muszą często się odwracać, aby móc wycofać się, co naraża na ostrzał słabo chronione obszary, takie jak tylny pancerz. T-90M2 może zostać wyposażony w system „reverser”, pozwalający na zastosowanie tych samych przełożeń w ruchu wstecznym, co w ruchu do przodu. To usprawnienie znacznie zwiększyłoby mobilność taktyczną i przeżywalność czołgu.

Oczekuje się również, że T-90M2 będzie standardowo wyposażony w system APS Arena-M. Niektórzy spekulują, że przeprojektowanie wieży ma częściowo na celu lepszą integrację tego systemu, choć nie zostało to potwierdzone. Dodatkowo tylna część pancerza czołgu może zostać wzmocniona, w tym ochrona pierścienia wieży, który jest słabym punktem często wykorzystywanym podczas ataków dronów w konflikcie w Ukrainie. Pomimo ogłoszenia produkcji 10 jednostek T-90M2 w 2026 roku, czekamy na dalsze informacje, które potwierdzą te oczekiwane zmiany.

Modernizacja czołgów T-80UE1 za pomocą nowych technologii

Równolegle z modernizacją T-90, czołgi T-80UE1 przechodzą proces unowocześnienia w ramach działań Rosji mających na celu poprawę zdolności swoich sił zbrojnych. RedEffect podkreśla integrację Relikt ERA, zaawansowanej technologii reaktywnych pancerzy wybuchowych. Modernizacja ta była długo oczekiwana, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, że wiele czołgów T-80U nie zostało zmodernizowanych do tego standardu, mimo że technologia była dostępna. Zastosowanie dodatkowych elementów ERA, zwłaszcza w okolicach wrażliwego pierścienia wieży, jest widziane jako kluczowe ulepszenie.

Choć czołgi T-80UE1 są wyposażone w nowoczesne systemy kierowania ogniem, RedEffect zauważa, że nie mają pewnych zaawansowanych przyrządów celowniczych, takich jak PNMT czy Sosna-U, które umożliwiają automatyczne śledzenie celów. Niemniej jednak, czołgi są wyposażone w termowizję drugiej generacji, która pierwotnie była częścią systemu Sosna-U.

Poza tymi ulepszeniami pojawiają się wstępne plany produkcji wariantów T-80, które mogą posiadać elementy konstrukcyjne wieży wzorowane na T-90M oraz potencjalnie mocniejsze silniki. Obecne turbiny gazowe w czołgach T-80 dostarczają moc 1250 KM, podczas gdy przyszłe opcje mogłyby zwiększyć tę wartość do 1400 KM, poprawiając mobilność i manewrowość. To stanowi znaczący krok naprzód, ponieważ czołgi T-80 były w dużej mierze zaniedbane od rozpadu Związku Radzieckiego, głównie ze względu na wyższe koszty operacyjne.

Wyzwania w ocenie skuteczności rosyjskiego uzbrojenia

Skuteczność nowych systemów, takich jak Arena-M APS, pozostaje kontrowersyjna, mówi RedEffect. Podczas gdy niektóre materiały wideo pokazują udane przechwytywanie dronów i pocisków, inne przedstawiają rosyjskie czołgi z systemem Arena-M zniszczone lub porzucone po atakach dronów. Nierównomierne wyniki podkreślają trudności w ocenie niezawodności tego systemu.

Jednym z głównych problemów jest możliwość selektywnego przedstawiania dowodów wideo. Nagrania pochodzące od strony ukraińskiej mogą skupiać się na porażkach systemu Arena-M, pomijając jego sukcesy. Pomimo twierdzeń, że do unieszkodliwienia jednego czołgu wyposażonego w Arena-M potrzeba od 10 do 20 dronów, obecne nagrania nie dają pełnego obrazu. RedEffect podkreśla, że choć APS może przechwycić niektóre zagrożenia, wybuchy związane z tym procesem nadal mogą uszkodzić czołg lub sam system APS, potencjalnie unieruchamiając go przed kolejnymi atakami.

Innym poważnym ograniczeniem, według RedEffect, jest niezdolność systemu do wykrywania zagrożeń przychodzących bezpośrednio z góry. W przeciwieństwie do pocisków atakujących z góry pod kątem, drony często nurkują pionowo, omijając pola radarowe systemu Arena-M. Powstaje pytanie, czy ten system w obecnej formie jest w stanie zapewnić wystarczającą ochronę przed rosnącą popularnością dronów bojowych.

RedEffect podkreśla, że ograniczenia APS uwidaczniają potrzebę dalszych innowacji w systemach przeciwdronowych. Do tych ograniczeń należą ograniczona liczba ładunków ochronnych, potencjalna podatność systemu po aktywacji na kolejne ataki oraz zredukowane pole działania czujników. Rozwój tego typu technologii będzie kluczowy dla zwiększenia przeżywalności nowoczesnych pojazdów opancerzonych operujących na coraz bardziej wymagających polach bitwy.

Co zostało powiedziane i kiedy

Punkty przedstawione w tym artykule oraz moment w nagraniu, w którym każdy z nich został poruszony. Kliknięcie poniżej otworzy nagranie w odpowiednim momencie.

• Doświadczenia Rosji w Ukrainie skłoniły ją do wprowadzenia istotnych zmian w swojej flocie czołgów. 00:00.
• Najbardziej zauważalne ulepszenia dotyczą T-90M2, zmodernizowanej wersji T-90M, najnowocześniejszego czołgu w służbie czynnej w Rosji. 00:08.
• Nowsze warianty T-90M zostały wykorzystane w ostatnich potyczkach. 06:05.
• Hardkillowy system aktywnej obrony Arena-M (APS) został zaprojektowany do przechwytywania amunicji krążącej, RPG oraz ATGM. 00:00.
• Jednostki wyposażone w Arena-M, szczególnie czołgi T-72B3M, zostały rzekomo rozmieszczone na liniach frontu w Ukrainie. 00:50.
• Drony FPV są istotnym czynnikiem powodującym straty w czołgach po obu stronach konfliktu. 01:01.
• Nagrania sugerują, że Arena-M może przeciwdziałać amunicji atakującej od góry, takiej jak pociski Javelin. 01:14.
• Materiały wizualne przedstawiają przypadki, w których czołgi wyposażone w Arena-M wciąż były niszczone lub porzucane po uderzeniach dronów. 01:22.
• Arena-M jest wyposażony w 12 ładunków, zapewniając ochronę w czterech strefach o kącie 90 stopni wokół czołgu. 04:15.
• Uszkodzenia systemu spowodowane eksplozjami przechwyconymi przez Arena-M mogą uczynić go nieoperacyjnym. 03:36.
• Arena-M może mieć trudności w obronie przed dronami atakującymi czołg bezpośrednio od góry. 05:02.
• Klatki z pancerzem reaktywnym wybuchowym (ERA) montowane nad wieżą mogą być zaprojektowane częściowo w celu zrekompensowania ograniczenia możliwości wykrywania przez Arena-M. 05:09.
• Obecne APS typu hard-kill, w tym Arena-M, nie są w stanie skutecznie przechwytywać i neutralizować każdego rodzaju zagrożenia z pełną niezawodnością. 03:32.
• Niektóre osiągnięcia NATO w zakresie systemów APS wykorzystują radar połączony ze stanowiskami ogniowymi do zwalczania dronów za pomocą karabinów maszynowych lub automatycznych dział burzących. 05:45.
• RedEffect dochodzi do wniosku, że ocena skuteczności Arena-M jest wyjątkowo trudna ze względu na edycję nagrań wideo po atakach oraz techniczne ograniczenia. 04:38.
• Oczekuje się, że T-90M2 będzie miał przeprojektowaną wieżę z mniej konwencjonalnymi kątami w porównaniu do wcześniejszych modeli, w tym odejście od bocznego pancerza o nachyleniu. 07:01.
• Bardziej płaski projekt wieży T-90M2 może zwiększyć sztywność strukturalną i zapewnić więcej przestrzeni wewnętrznej. 07:19.
• Prawdopodobna poprawa prędkości jazdy wstecz T-90M2 pozwoliłaby na zastosowanie tych samych przełożeń w ruchu wstecznym, co w ruchu do przodu. 07:43.
• Ogłoszono produkcję 10 jednostek T-90M2 zaplanowaną na 2026 rok. 06:26.
• Czołgi T-80UE1 według doniesień integrują Relikt ERA w ramach modernizacji. 08:45.
• Czołgi T-80UE1 nie posiadają zaawansowanych przyrządów celowniczych takich jak PNMT czy Sosna-U, ale są wyposażone w nowoczesne systemy kierowania ogniem. 09:03.
• Przyszłe warianty czołgów T-80 mogą posiadać elementy konstrukcyjne wieży wzorowane na wieżach T-90M oraz mocniejsze silniki o mocy do 1400 KM. 10:34.
• Czołgi T-80 były w dużej mierze zaniedbane od rozpadu Związku Radzieckiego ze względu na wyższe koszty operacyjne. 10:58.
• Nagrania przedstawiają rosyjskie czołgi z Arena-M, które zostały zniszczone lub porzucone po atakach dronów. 01:40.
• Istnieje twierdzenie, że do unieszkodliwienia jednego czołgu wyposażonego w Arena-M potrzeba od 10 do 20 dronów. 04:50.
• Eksplozje przechwycone przez Arena-M mogą wciąż powodować uszkodzenia czołgu lub samego systemu APS, zmniejszając jego skuteczność. 03:36.
• Radary Arena-M nie są w stanie wykrywać zagrożeń pojawiających się bezpośrednio nad czołgiem. 05:09.
• Drony nurkujące pionowo mogą unikać pól radarowych systemu Arena-M. 05:02.
• Ograniczenia APS obejmują ograniczoną liczbę ładunków ochronnych, potencjalne podatności systemu po aktywacji oraz zredukowane pola działania czujników. 03:36.
• RedEffect podkreśla potrzebę dalszych innowacji w technologiach przeciwdronowych dla pojazdów opancerzonych. 05:45.